Eiwitten

Wat zijn eiwitten?

Eiwitten zijn voedingsstoffen, net als bijvoorbeeld koolhydraten. Ze leveren energie, in de vorm van calorieën en aminozuren. Weefsels in ons lichaam bestaan uit cellen en deze cellen bevatten eiwit. Zo bestaat een volwassen persoon uit ongeveer 12 kilo eiwit. Ons lichaam gebruikt aminozuren om eiwitten op te bouwen die worden gebruikt voor ons weefsel. Aminozuren zijn dus de bouwstenen voor eiwitten in onze lichaamscellen. Alle cellen in ons lichaam bevatten dus eiwit. Denk hierbij aan de cellen in:

• de spieren

• de organen

• het zenuwstelsel

• de botten

• het bloed

Wanneer de cellen in ons lichaam zich vernieuwen, hebben ze eiwit nodig. Hierbij breekt het lichaam eiwit uit de cellen af om dit door nieuw eiwit te vervangen. Dit is een proces dat alsmaar doorgaat. Zo verwijdert het lichaam beschadigd eiwit om verstoorde celgroei te voorkomen of het eiwit wordt gebruikt om wondjes te herstellen. Eiwitten worden ook wel proteïne genoemd.

Waar zijn eiwitten goed voor?

In eiwitten zitten aminozuren die essentieel zijn voor het lichaam. Deze aminozuren zijn nodig voor de opbouw van cellen en allerlei regelprocessen van het lichaam. Eiwit kan verder ook helpen om op gewicht te blijven. Dit is omdat eiwit goed verzadigt en belangrijk is om het spierweefsel in stand te houden. Eiwitten hebben een aantal belangrijke functies. Hieronder vind u er een paar:

• Eiwitten worden gebruikt als bouwstof voor de cellen in ons lichaam.

• Eiwitten zijn betrokken bij verschillende regelprocessen. Zo zijn bijvoorbeeld enzymen, antilichamen en hormonen allemaal eiwit.

• Sommige aminozuren uit eiwit worden gebruikt om neurotransmitters te maken. Neurotransmitters zijn stoffen die een rol spelen in zenuw- en hersencellen en betrokken zijn bij het overdragen van prikkels.

• Eiwit levert energie aan het lichaam. Een gram eiwit levert ongeveer 4 kilocalorieën. Het lichaam kan eiwitten in uw eten of spieren omzetten in glucose. Glucose is een vorm van suiker. Dit gebeurt als u niet genoeg  

Hoeveel eiwitten heeft u per dag nodig?

De hoeveelheid eiwitten die u nodig heeft, verschilt per persoon. Gemiddeld heeft een volwassen persoon per kilogram lichaamsgewicht 0,83 gram eiwit per dag nodig. Dus iemand die 70 kilo weegt heeft per dag 58 gram eiwit nodig. Dit geldt voor mannen en vrouwen. Duur- en krachtsporters hebben iets meer eiwit nodig. Dit varieert van 1,5 tot maximaal 2 gram eiwit per kilo lichaamsgewicht. Ook zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven, hebben iets meer eiwitten per dag nodig. Hoeveel dit precies is, kunt u het beste overleggen met uw huisarts.

En hoeveel hebben veganisten en vegetariërs nodig?

Veganisten en vegetariërs hebben meer eiwitten nodig. In plantaardige eiwitten zitten soms minder essentiële aminozuren. Daarnaast is het eiwit uit sommige plantaardige producten soms moeilijker te verteren. Voldoende essentiële aminozuren en goede verteerbaarheid bepalen samen de eiwitkwaliteit. De lagere kwaliteit aan eiwitten in plantaardig voedsel betekent namelijk dat:

• vegetariërs 20% meer eiwit nodig hebben

• veganisten 30% meer eiwit nodig hebben dan de 0,83 gram per kilogram lichaamsgewicht dat men moet binnenkrijgen. 

Hiernaast is het belangrijk dat de eiwitten uit verschillende voedingsbronnen bestaan zodat u alle essentiële aminozuren binnenkrijgt.

Hoeveel eiwitten heeft u nodig om spieren op te bouwen?

Kracht- en duursporters hebben meer eiwit dan gemiddeld nodig. Dit verschilt ook weer per sporter, maar de behoefte aan eiwit varieert van 1,5 tot maximaal 2 gram per kilo lichaamsgewicht. Denk hierbij aan sporten zoals:

• gewichtheffen

• zwemmen (korte afstanden), 

• sprinten (atletiek)

• boksen

• turnen

Dit is omdat het ontwikkelen van spierkracht centraal staat bij deze sporten. Om spieren te laten groeien heeft het lichaam extra eiwit nodig bovenop de dagelijkse benodigdheid. Het lichaam gebruikt de extra eiwitten om de spieren die zijn belast te herstellen en te versterken. Die extra eiwitten kunt u aanvullen met bijvoorbeeld eiwitpoeder.

Bronnen van eiwit

Bijna alle voedingsmiddelen bevatten eiwit. Deze voedingsstof komt zowel voor in dierlijke als plantaardige producten. Plantaardige bronnen van eiwit zijn:

• brood

• granen

• peulvruchten

• tofu en tempé

• noten

De volgende dierlijke producten bevatten allemaal eiwit:

• vlees

• vis

• gevogelte

• melk(producten)

• kaas 

• eieren

Vleesproducten bevatten het meeste eiwit, ongeveer 20 tot 30%. Kipfilet bevat bijvoorbeeld 23 gram eiwit per 100 gram en bij rosbief is dit 28 gram per 100 gram. Vis en eieren scoren verder ook goed als eiwitbron. Vis bevat 17,2 gram eiwit per 100 gram vis. Eieren bevatten 12,4 gram eiwit per 100 gram ei.

Te weinig eiwit: wat nu?

Te weinig eiwit kan op de korte termijn zorgen voor een afbraak van spierweefsel. Als uw lichaam niet genoeg eiwitten binnenkrijgt zal het spiermassa opofferen om daar de benodigde eiwitten uit te halen. Op de langere termijn leidt dit tot verminderde spierkracht en weerstand. Bij kinderen kan een tekort aan eiwit leiden tot groeistoornissen.

Wat gebeurt er als u te veel eiwit neemt?

Momenteel zijn er geen duidelijke aanwijzingen dat te veel eiwit schadelijk is voor de gezondheid. Alsnog is het wel belangrijk om u te houden aan de aanbevolen hoeveelheid. Volgens het Voedingscentrum kan een eiwitinname tot 2 keer de aanbevolen hoeveelheid als veilig worden beschouwd.

Eiwitten kopen?