Allergieën en intoleranties: een gids voor kruisreacties

Veel mensen ervaren dat verschillende allergieën en intoleranties elkaar lijken te 'kruisen' en samen optreden. Dit fenomeen is geen toeval, maar heeft te maken met hoe ons immuunsysteem werkt.

In deze blog duiken we dieper in het fenomeen kruisallergieën, het oraal allergiesyndroom en de atopische triade. We leggen uit waarom sommige mensen gevoeliger zijn voor meerdere allergische reacties tegelijk en hoe verschillende aandoeningen zoals eczeem, astma en hooikoorts met elkaar verbonden zijn. Of u nu al jaren worstelt met allergieën of pas recent symptomen heeft opgemerkt, deze informatie helpt u beter te begrijpen wat er in uw lichaam gebeurt.

Wat zijn kruisallergieën?

Kruisallergieën ontstaan wanneer uw immuunsysteem vergelijkbare eiwitten in verschillende stoffen niet van elkaar kan onderscheiden. Hierdoor reageert uw lichaam allergisch op stoffen die eigenlijk niet dezelfde zijn, maar wel gelijkaardige eiwitstructuren bevatten.

Het oraal allergiesyndroom

Wanneer u last heeft van hooikoorts, reageert uw lichaam op pollen van bomen en grassen. Maar wist u dat deze pollen ook verantwoordelijk kunnen zijn voor allergische reacties in uw mond wanneer u bijvoorbeeld fruit, groenten of noten eet?

Dit verschijnsel staat bekend als het oraal allergiesyndroom (OAS), een van de meest voorkomende vormen van kruisallergie. Bij deze kruisallergie lokt de allergie voor pollen ook een reactie op voedingsmiddelen uit. Dit komt voor bij ongeveer 50-70% van de mensen met pollenallergie.

Als uw mond of keel jeukt of begint te prikkelen na het eten van bijvoorbeeld een appel, kan het zijn dat u last heeft van het oraal allergiesyndroom. De klachten zijn meestal mild en beperkt tot uw mond en keel: jeuk, zwelling of een branderig gevoel. Gekookte of verwerkte producten geven vaak minder problemen omdat de structuur van de eiwitten door verhitting verandert.

Veelvoorkomende kruisallergieën met hooikoorts zijn:

• Fruit: aardbei, abrikoos, appel, braam, framboos, kers, kiwi, mango, meloen, nectarine, peer, perzik, pruim, vijg

• Groente: aardappel, aubergine, bleekselderij, knolselderij, paprika, pastinaak, tomaat, wortel

• Noten: amandelen, hazelnoten, macadamianoten, paranoten, pecannoten, walnoten

• Peulvruchten: edamame (verse soja), pinda's

• Granen: haver, rogge, tarwe

• Kruiden: anijs, karwij, kerrie, knoflook, koriander, peterselie, selderij, venkel

Andere kruisallergieën

De atopische triade: waarom eczeem en allergieën vaak samen voorkomen

Atopie is een aangeboren neiging om allergisch te reageren. Iemand die atopisch is, maakt sneller allergische antistoffen aan tegen onschuldige stoffen zoals pollen of huisstofmijt. Daardoor hebben mensen met atopie vaak last van hooikoorts, astma of eczeem. De bekendste uitingen van atopie zijn:

• Atopisch eczeem: een chronisch jeukende ontsteking van de huid (ook wel constitutioneel eczeem genoemd)

• Allergische rhinitis: beter bekend als hooikoorts

• Allergisch astma: prikkeling van de luchtwegen, leidend tot benauwdheid

Deze combinatie van eczeem, hooikoorts en astma wordt ook wel de atopische triade genoemd. Atopie zit vaak in de familie. Als één ouder atopisch is, is de kans groter dat het kind dit ook ontwikkelt.

Atopie en eczeem

Een van de meest zichtbare gevolgen van atopie is atopisch eczeem. Dit is een jeukende huiduitslag die vaak in de kinderjaren begint. Atopisch eczeem komt voor bij ongeveer 15–20% van de kinderen en tot 10% van de volwassenen wereldwijd​.

De huid is normaal gesproken onze beschermlaag tegen de buitenwereld. Bij atopisch eczeem verliest de huid te veel vocht en irriterende stoffen en allergenen dringen makkelijker binnen​. Hierdoor wordt de huid chronisch droog, gevoelig en raakt het sneller ontstoken. Veel atopische personen hebben van nature een droge huid en moeten oppassen met allerlei triggers die eczeem kunnen verergeren. Bekende uitlokkende prikkels zijn bijvoorbeeld wol of ruwe kleding, zweet, stress, bepaalde voeding en contact met irriterende stoffen zoals zeep.

Atopie en een contactallergie

Om allergische reacties te minimaliseren als atopisch persoon is het belangrijk om een proactieve aanpak te hanteren. Enkele tips zijn:

• Vermijden van triggers. Identificeer welke stoffen uw klachten verergeren en probeer deze zo veel mogelijk te mijden. Dit kunnen huisstofmijt, pollen, bepaalde voedingsmiddelen, parfums of andere irriterende stoffen zijn.

• Goede huidverzorging is essentieel bij atopisch eczeem. Gebruik dagelijks milde, parfumvrije vochtinbrengende crèmes om de huidbarrière te herstellen en vochtverlies te voorkomen. Dermacare is huidverzorging die door dermatologen wordt aangeraden voor een probleemhuid.

• Douche kort en lauw, en dep de huid voorzichtig droog. Draag zachte, ademende kleding zoals katoen en vermijd wol of synthetische stoffen die irritatie kunnen veroorzaken.

• Stressmanagement is ook belangrijk, omdat stress eczeem en andere allergische reacties kan verergeren. Overweeg ontspanningstechnieken zoals mindfulness of yoga.

• Het kan helpen om een allergiedagboek bij te houden om patronen te herkennen en triggers beter te identificeren. Bespreek altijd met uw huisarts, dermatoloog of allergoloog welke behandeling het beste bij uw specifieke situatie past.

Coeliakie is geen allergie, maar een auto-immuunziekte. Het komt opvallend vaak voor in combinatie met een lactose-intolerantie. Bij coeliakie maakt het lichaam antistoffen aan na het eten van gluten. Deze antistoffen vallen lichaamseigen cellen aan. Dit veroorzaakt een ontstekingsreactie die zorgt voor een beschadiging van het slijmvlies in de dunne darm.

Lactose is de suiker die in melkproducten voorkomt. Lactose wordt in de dunne darm gesplitst door het enzym lactase. Als de dunne darm beschadigd is door coeliakie, dan kan het zijn dat dit enzym tijdelijk minder goed wordt aangemaakt. Bij onvoldoende of geen aanmaak van het lactase komt de lactose ongesplitst in de dikke darm terecht, waar de bacteriën de lactose gaan vergisten. Dit geeft klachten zoals een opgezwollen buik, diarree, of buikkrampen.

Als u een tekort heeft aan het enzym lactase of als u lactose-intolerantie heeft, maar u wilt toch melkproducten innemen, dan kunt u lactase supplementen gebruiken. Lactase supplementen ondersteunen namelijk de vertering van lactose bij personen die melksuiker moeilijk verteren.