IJzertekort: symptomen herkennen en ijzer veilig aanvullen

Bij een ijzertekort heeft uw lichaam te weinig ijzer om voldoende rode bloedcellen en hemoglobine aan te maken. Veelvoorkomende signalen zijn vermoeidheid, een bleke huid, kortademigheid bij inspanning en haaruitval. Of u een tekort heeft, kunt u alleen met bloedonderzoek vaststellen. Neem ijzertabletten daarom pas in na overleg met uw huisarts.

In dit artikel leest u hoe u een ijzertekort herkent, hoe het wordt vastgesteld, wat de oorzaken zijn en hoe u ijzer via voeding en, als dat nodig is, met een supplement aanvult.

De Online Drogist

De Online Drogist

Redactie

Gewijzigd op 16 november 2026 om 15:25

Gepubliceerd op 23 september 2025 om 16:26

vrouw met ijzertekort aan het schijven aan keukentafel

IJzertekort in het kort

  • IJzer draagt bij tot de normale vorming van rode bloedcellen en hemoglobine en draagt bij tot een normaal zuurstoftransport in het lichaam.
  • Vrouwen tot de overgang hebben 16 mg ijzer per dag nodig, mannen 11 mg (Voedingscentrum).
  • Vermoeidheid, een bleke huid en kortademigheid kunnen op een tekort wijzen, maar hebben ook vaak een andere oorzaak.
  • Een tekort wordt vastgesteld met bloedonderzoek: hemoglobine (Hb) en ferritine.
  • Het Voedingscentrum adviseert geen ijzersupplementen zonder advies van een arts. Te veel ijzer kan schadelijk zijn.

Wat is ijzertekort?

IJzer is een mineraal dat uw lichaam nodig heeft voor de aanmaak van hemoglobine. Hemoglobine is het eiwit in rode bloedcellen dat zuurstof door het lichaam vervoert. Uw lichaam slaat een deel van het ijzer op; de grootte van die voorraad is af te lezen aan het eiwit ferritine in uw bloed.

Een ijzertekort ontwikkelt zich meestal in stappen:

  1. Afname reserve ijzer: uw ijzerreserve raakt op en de ferritinewaarde daalt, maar de hemoglobine is nog normaal. U merkt hier vaak weinig van.
  2. IJzertekort zonder bloedarmoede: er is te weinig ijzer beschikbaar, klachten zoals vermoeidheid kunnen ontstaan.
  3. Bloedarmoede door ijzertekort (ijzergebreksanemie): het lichaam maakt te weinig hemoglobine aan.

Bloedarmoede en ijzertekort zijn niet hetzelfde. Bloedarmoede kan ook ontstaan door een tekort aan vitamine B12 of foliumzuur, of door een chronische ontsteking. Daarom is bloedonderzoek nodig om de oorzaak te kennen.

Symptomen van ijzertekort

De klachten verschillen per persoon en ontstaan vaak geleidelijk. Veelvoorkomende symptomen zijn:

Bij een (beginnend) ijzertekortAls er ook bloedarmoede is
Aanhoudende vermoeidheid of weinig energieBleke huid
ConcentratieproblemenKortademigheid bij traplopen of sporten
Haaruitval en broze nagelsDuizeligheid of een licht gevoel in het hoofd
Rusteloze benenHartkloppingen
HoofdpijnZweten en oorsuizen


Deze klachten kunnen ook door iets anders komen, zoals slaaptekort, stress, een schildklierprobleem of een virusinfectie. Herkent u meerdere symptomen en houden ze langer dan een paar weken aan? Laat dan uw bloed onderzoeken.

IJzertekort bij vrouwen

Vrouwen in de vruchtbare leeftijd lopen het grootste risico, vooral bij een hevige menstruatie. Ook tijdens de zwangerschap en de borstvoedingsperiode is de behoefte hoger: 16 mg per dag. Tijdens de zwangerschap controleert de verloskundige uw hemoglobine.

IJzertekort bij mannen

Bij mannen en bij vrouwen na de overgang is een ijzertekort minder gebruikelijk. Er is dan vaker sprake van ongemerkt bloedverlies, bijvoorbeeld in de maag of darmen. Ga bij een vastgesteld tekort daarom altijd naar de huisarts om de oorzaak te laten onderzoeken. Vooral boven de 50 jaar kan aanvullend onderzoek van maag of darmen nodig zijn.

Hoe weet u of u een ijzertekort heeft?

Alleen bloedonderzoek geeft zekerheid. De huisarts laat daarbij meestal twee waarden bepalen:

  • Hemoglobine (Hb): laat zien of er bloedarmoede is. Volgens Thuisarts is daar sprake van bij een Hb lager dan 8,5 mmol/l bij mannen en lager dan 7,5 mmol/l bij vrouwen. Voor zwangere vrouwen en kinderen gelden andere grenzen.
  • Ferritine: laat zien hoe groot uw ijzervoorraad is. Een lage ferritinewaarde betekent dat de voorraad (bijna) op is.

Wilt u eerst zelf een indicatie? Met een ijzertest voor thuis kunt u met een vingerprik een eerste indruk krijgen. Een afwijkende uitslag bespreekt u altijd met uw huisarts.

Oorzaken van ijzertekort

Een ijzertekort ontstaat als u meer ijzer verliest of nodig heeft dan u opneemt. De belangrijkste oorzaken zijn:

  • Bloedverlies: hevige menstruaties, bloedverlies via maag of darmen (bijvoorbeeld door een maagzweer, poliepen of langdurig gebruik van ontstekingsremmers), bloeddonatie of een operatie.
  • Verhoogde behoefte: tijdens de zwangerschap, borstvoeding, groeispurts bij kinderen en tieners en bij intensief sporten.
  • Te weinig ijzer in de voeding: bijvoorbeeld bij een eenzijdig dieet of een vegetarisch of veganistisch eetpatroon zonder goede vervangers.
  • Minder opname: bij coeliakie, na een maagoperatie of bij langdurig gebruik van maagzuurremmers.

Hoeveel ijzer heeft u nodig?

De aanbevolen hoeveelheid ijzer per dag volgens het Voedingscentrum:

GroepIJzer per dag
Mannen vanaf 18 jaar11 mg
Vrouwen van 18 jaar tot de overgang16 mg
Vrouwen na de overgang11 mg
Zwanger of borstvoeding16 mg
Meisjes 12–17 jaar13 mg
Kinderen 4–6 jaar7 mg


IJzertekort aanvullen met voeding

Er bestaan twee soorten ijzer in voeding:

  • Heemijzer zit alleen in dierlijke producten zoals vlees en vis. Het lichaam neemt hiervan ongeveer 25% op.
  • Non-heemijzer zit in plantaardige producten zoals peulvruchten, volkoren graan, noten en groene groenten, maar ook in eieren. Hiervan neemt het lichaam 1 tot 10% op.

Ongeveer 90% van het ijzer dat Nederlanders eten is non-heemijzer. Enkele voorbeelden per portie (Voedingscentrum):

Voedingsmiddel (portie)IJzer
Rundvlees, 75 g2,7 mg
Tofu, 75 g1,7 mg
Cashewnoten, 25 g1,7 mg
Gekookte spinazie, 70 g1,7 mg
Kidneybonen, 60 g1,4 mg
Gekookt ei, 50 g1,2 mg
Boerenkool, 85 g0,9 mg
Volkorenbrood, 1 snee0,7 mg

Zo neemt u ijzer beter op

  • Combineer met vitamine C. Eet groente of fruit bij de maaltijd, bijvoorbeeld paprika bij een bonenschotel of een sinaasappel bij het ontbijt. Vitamine C verhoogt de ijzeropname.
  • Drink thee en koffie tussen de maaltijden. De polyfenolen erin remmen de opname als u ze bij het eten drinkt.
  • Let op melk bij de maaltijd. Calcium heeft een klein remmend effect. Bij een gevarieerd eetpatroon is dat geen probleem, maar neem een ijzersupplement niet tegelijk met melk of een calciumsupplement. Lees meer over welke vitamines en mineralen u beter niet tegelijk inneemt.

IJzersupplementen: wanneer wel en wanneer niet?

Heeft u geen vastgesteld tekort, dan is een ijzersupplement meestal niet nodig. Het Voedingscentrum adviseert om geen supplementen met ijzer te nemen zonder overleg met een arts. Te veel ijzer kan schadelijk zijn: een inname van meer dan 45 mg per dag kan maag- en darmklachten geven. Mensen met hemochromatose (ijzerstapelingsziekte, bij ongeveer 0,5% van de bevolking) mogen helemaal geen extra ijzer gebruiken.

Heeft uw huisarts een tekort vastgesteld en ijzer geadviseerd? Dan geldt meestal:

  • Inname: vaak één tablet op twee dagen per week, 's ochtends op een lege maag, met een glas sinaasappelsap of een kiwi. Volg altijd het schema van uw huisarts.
  • Afstand houden: neem koffie, thee of melk niet binnen 2 uur na de tablet.
  • Duur: na ongeveer 4 weken volgt een bloedcontrole. Is de Hb weer normaal, dan gaat u nog 8 tot 12 weken door om de voorraad aan te vullen.
  • Bijwerkingen: maagpijn, misselijkheid, zwarte ontlasting, diarree of juist harde ontlasting. Drink voldoende water en eet vezelrijk. Houden de klachten aan, overleg dan met uw huisarts.
  • Maagzuurremmers verminderen de opname van ijzer. Bespreek het gebruik daarvan met uw arts.

Gebruikt u een ijzersupplement zonder recept, bijvoorbeeld op advies van uw arts of diëtist? Kies dan een dosering die past bij uw situatie en ga niet boven de aanbevolen hoeveelheid zonder medisch advies. U vindt ons assortiment ijzersupplementen met verschillende vormen en doseringen.

Wanneer naar de huisarts?

Neem contact op met uw huisarts als:

  • u langer dan een paar weken moe, bleek of kortademig bent;
  • uw thuistest een lage waarde aangeeft;
  • u zwarte of bloederige ontlasting heeft zonder dat u ijzertabletten gebruikt, of bloed verliest buiten de menstruatie;
  • u een man bent, of een vrouw na de overgang, en een ijzertekort vermoedt;
  • u ongewild afvalt of uw klachten verergeren.

Is een ijzertekort gevaarlijk?

Een licht tekort is meestal goed te behandelen en niet gevaarlijk. Wordt het niet aangepakt, dan kan het leiden tot bloedarmoede met aanhoudende vermoeidheid en minder belastbaarheid. Tijdens de zwangerschap kan een ernstig tekort risico's geven voor moeder en kind. Daarnaast kan een ijzertekort een signaal zijn van een onderliggende aandoening, zoals bloedverlies in de darmen. Daarom is het belangrijk de oorzaak te laten onderzoeken.


Populaire ijzersupplementen

De beste ijzersupplementen

Heeft uw huisarts een ijzertekort vastgesteld, of adviseert uw arts of diëtist een ijzersupplement? Dit zijn de ijzersupplementen die onze klanten het hoogst beoordelen, elk met een eigen sterkte en vorm:

  • Solgar Gentle Iron 20 mg: 20 mg ijzer per capsule in de vorm van ijzerbisglycinaat, in een plantaardige capsule. Beoordeeld met gemiddeld 4,9 sterren.
  • Davitamon IJzer met vitamine C en B12: 14 mg ijzer per tablet (100% van de referentie-inname), aangevuld met 180 mg vitamine C, vitamine B6, B12 en foliumzuur. Vitamine C verhoogt de ijzeropname. Beoordeeld met gemiddeld 4,9 sterren.
  • Salus Floradix vloeibaar ijzer: een vloeibare vorm voor wie liever geen tabletten slikt. Bevat 15 mg ijzer per dagdosering van 20 ml. Beoordeeld met gemiddeld 4,6 sterren.
  • Vitakruid IJzer Bisglycinaat Complex: 28 mg ijzer per tablet als ijzerbisglycinaat, met 200 mg vitamine C. Dit is een hogere dosering (200% van de referentie-inname): gebruik deze alleen op advies van uw arts. Beoordeeld met gemiddeld 4,8 sterren.

Ga zonder medisch advies niet boven de aanbevolen hoeveelheid ijzer per dag. Bekijk ons volledige assortiment ijzersupplementen.

Ook handig bij ijzertekort

  • IJzertest voor thuis: een vingerpriktest die een eerste indicatie geeft van uw ijzerwaarde. Bespreek een afwijkende uitslag met uw huisarts. Bekijk de ijzertesten
  • Vitamine C: vitamine C verhoogt de ijzeropname, handig als u veel plantaardig ijzer eet. Bekijk vitamine C
  • Voor wie plantaardig eet: Chalé spirulina (Arthrospira platensis) is een poeder of sprinkle-variant die u door smoothies, yoghurt of salades mengt, als onderdeel van een gevarieerd eetpatroon. Spirulina is geen vervanging voor een ijzersupplement bij een vastgesteld tekort.

*Een gevarieerde, evenwichtige voeding en een gezonde leefstijl zijn belangrijk. Een voedingssupplement is hiervoor geen vervanging. Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen medisch advies. Heeft u klachten, neem dan contact op met uw huisarts.


Nog een populair product met ijzer dat wij aanraden?

Veelgestelde vragen

  • Hoe weet u of u een ijzertekort heeft?

    Een ijzertekort stelt u vast met bloedonderzoek. De huisarts meet daarbij uw hemoglobine (Hb) en ferritine. Ferritine laat zien hoeveel ijzer uw lichaam heeft opgeslagen, de Hb laat zien of er bloedarmoede is. Een ijzertest voor thuis kan een eerste indicatie geven, maar vervangt geen bloedonderzoek bij de huisarts.
  • Hoe snel kunt u een ijzertekort aanvullen?

    Met ijzertabletten op voorschrift is de hemoglobine vaak binnen 4 weken weer op peil. Het aanvullen van de ijzervoorraad duurt langer: meestal gaat u daarna nog 8 tot 12 weken door. Met alleen voeding duurt herstel langer en is het bij een fors tekort meestal niet voldoende.
  • Wat moet u vermijden bij ijzertekort?

    Drink thee, koffie en melk liever niet bij de maaltijd of rond de inname van een ijzertablet, omdat deze de opname verminderen. Neem een ijzersupplement ook niet tegelijk met een calciumsupplement of maagzuurremmer. Bij een gevarieerd eetpatroon hoeft u verder geen voedingsmiddelen te mijden.
  • Is ijzertekort bij mannen anders dan bij vrouwen?

    Bij vrouwen komt een tekort vaak door menstruatie, zwangerschap of borstvoeding. Bij mannen en vrouwen na de overgang is een tekort minder gebruikelijk en wijst het vaker op ongemerkt bloedverlies, bijvoorbeeld in de maag of darmen. Laat de oorzaak in dat geval altijd door de huisarts onderzoeken.
  • Kan te veel ijzer kwaad?

    Ja. Meer dan 45 mg ijzer per dag kan maag- en darmklachten geven, en langdurig te veel ijzer kan schade geven aan onder andere de lever. Mensen met hemochromatose stapelen ijzer op en mogen geen extra ijzer gebruiken. Gebruik ijzersupplementen daarom alleen bij een vastgesteld tekort of op advies van een arts.

Bronvermelding