Hormonale veranderingen tijdens de overgang: wat gebeurt er in uw lichaam?

Wat gebeurt er met uw hormonen tijdens de overgang?

De overgang is de periode rondom uw laatste menstruatie. Tijdens deze levensfase verandert de werking van de eierstokken. De productie van de hormonen oestrogeen en progesteron neemt uiteindelijk af. Hierdoor verandert uw menstruatiecyclus en stopt uw menstruatie uiteindelijk.

Deze hormonale veranderingen verlopen niet van de ene op de andere dag. De hormoonspiegels kunnen gedurende de overgang wisselen. Daardoor kunnen verschijnselen komen en gaan of in de loop van de tijd veranderen.

Niet iedere vrouw merkt evenveel van deze veranderingen. Sommigen ervaren nauwelijks verschijnselen, terwijl anderen er in het dagelijks leven behoorlijk door worden beïnvloed. (Thuisarts.nl)

Overgang, perimenopauze en menopauze: wat is het verschil?

De termen overgang en menopauze worden vaak door elkaar gebruikt, maar betekenen niet hetzelfde.

De overgang is de periode waarin uw lichaam toewerkt naar de laatste menstruatie en de periode daarna. De perimenopauze is de fase waarin de eerste veranderingen optreden en de menstruatie onregelmatiger kan worden.

De menopauze is uw laatste menstruatie. U weet pas achteraf wanneer die heeft plaatsgevonden: als u 12 maanden achter elkaar niet ongesteld bent geweest. In Nederland ligt de gemiddelde leeftijd waarop dit gebeurt rond de 51 jaar. (Thuisarts.nl)

De jaren na de menopauze worden de postmenopauze genoemd.

Hoe weet u of u in de overgang bent?

Een van de eerste signalen kan een verandering in uw menstruatie zijn. Misschien wordt uw cyclus korter of juist langer, duurt uw menstruatie anders lang of verandert de hoeveelheid bloedverlies.

Daarnaast kunt u te maken krijgen met:

• opvliegers;

• nachtelijk zweten;

• slechter slapen;

• stemmingswisselingen;

• vermoeidheid;

• vaginale droogheid;

• veranderingen in uw gewicht;

• haaruitval;

• spier- en gewrichtspijn.

Niet ieder verschijnsel dat tijdens de overgang voorkomt, wordt automatisch door hormonale veranderingen veroorzaakt. Ook slaaptekort, stress, leeftijd en andere veranderingen in uw leven kunnen een rol spelen. (Thuisarts.nl)

5 veelvoorkomende verschijnselen tijdens de overgang

1. Opvliegers en nachtelijk zweten

Een opvlieger is een plotselinge warmte-aanval, vaak in uw gezicht, hals of borst. U kunt daarbij rood worden en gaan zweten. Opvliegers kunnen overdag voorkomen, maar ook 's nachts.

Nachtelijk zweten kan uw slaap verstoren. Wanneer u daardoor regelmatig wakker wordt, kunt u zich overdag vermoeid voelen.

Heeft u hier veel last van? Bespreek dit dan met uw huisarts. Er zijn verschillende behandelingen mogelijk. (Thuisarts.nl)

2. Een veranderende menstruatie

Tijdens de overgang wordt uw menstruatie vaak onregelmatiger. Er kan meer of minder tijd tussen menstruaties zitten en ook de hoeveelheid bloedverlies kan veranderen.

Een onregelmatige menstruatie betekent niet dat u direct niet meer vruchtbaar bent. Zolang u nog niet 12 maanden achter elkaar niet ongesteld bent geweest, kunt u nog zwanger worden. (Thuisarts.nl)

3. Slecht slapen

Sommige vrouwen slapen tijdens de overgang minder goed. Dat kan komen door nachtelijke opvliegers of zweten, maar slaapproblemen kunnen ook andere oorzaken hebben.

Een paar praktische aandachtspunten:

• houd zoveel mogelijk een regelmatig slaapritme aan;

• zorg voor een koele slaapkamer;

• draag comfortabele nachtkleding;

• beperk alcohol als u merkt dat dit invloed heeft op uw nachtrust;

• zorg overdag voor voldoende beweging.

Blijven de slaapproblemen bestaan of hebben ze veel invloed op uw dagelijks leven? Bespreek ze dan met uw huisarts.

4. Vaginale droogheid

Door de veranderende hormoonhuishouding kan het slijmvlies van de vagina dunner en droger worden. Dit kan zorgen voor een droog of branderig gevoel en pijn tijdens het vrijen.

Een glijmiddel kan helpen bij ongemak tijdens seks. Bij aanhoudende symptomen zijn er ook andere behandelingen mogelijk. Uw huisarts kan u hierover adviseren. (Thuisarts.nl)

Lees meer over vaginale droogheid in onze blog.

5. Veranderingen in stemming en energie

Tijdens de overgang kunnen stemmingswisselingen en vermoeidheid voorkomen. Een verstoorde nachtrust kan hier ook aan bijdragen.

Het is belangrijk om niet iedere verandering in stemming automatisch aan hormonen toe te schrijven. Heeft u langdurig last van somberheid, angst of andere psychische symptomen? Neem dan contact op met uw huisarts.

Wat kunt u zelf doen tijdens de overgang?

U kunt de overgang niet voorkomen of uw hormonen eenvoudigweg weer 'in balans' brengen. Wel kunt u aandacht besteden aan uw leefstijl en aan de veranderingen die u zelf ervaart.

Eet gevarieerd

Een gevarieerd voedingspatroon helpt om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen. Kies regelmatig voor groente, fruit, volkorenproducten, peulvruchten, noten, zaden en eiwitrijke producten.

Besteed ook aandacht aan uw botten. Tijdens en na de overgang neemt het risico op botontkalking toe. Voldoende calcium, vitamine D en beweging zijn daarom belangrijke aandachtspunten. (Voedingscentrum)

Blijf bewegen

Bewegen is goed voor uw algemene gezondheid en helpt uw spieren en botten sterk te houden. Wandelen, fietsen, zwemmen en sporten zijn allemaal manieren om actief te blijven.

Krachttraining kan daarnaast helpen om uw spieren te versterken. Kies vooral een vorm van bewegen die bij u past en die u regelmatig kunt volhouden.

Let op wat uw symptomen beïnvloedt

Iedere vrouw reageert anders op hormonale veranderingen. Het kan daarom nuttig zijn om bij te houden wanneer u bepaalde symptomen ervaart.

Heeft u bijvoorbeeld regelmatig last van opvliegers? Noteer dan wanneer ze optreden en wat u daarvoor heeft gegeten of gedronken. Zo kunt u ontdekken of bepaalde omstandigheden invloed lijken te hebben op de frequentie of intensiteit.

Alcohol kan bij sommige vrouwen opvliegers uitlokken of verergeren. Als u dit herkent, kan minder alcohol drinken mogelijk helpen. (Thuisarts.nl)

Zorg voor voldoende slaap en ontspanning

Een goede nachtrust is belangrijk voor hoe u zich overdag voelt. Probeer daarom een vast slaapritme aan te houden en neem gedurende de dag voldoende momenten van ontspanning.

Dat hoeft niet ingewikkeld te zijn. Een wandeling, sporten, lezen of tijd doorbrengen met vrienden kan al een moment van ontspanning zijn.

Wat kunt u doen bij specifieke symptomen?

Welke aanpak het beste past, hangt af van wat u ervaart en van uw persoonlijke situatie.

Bij opvliegers: een koele omgeving kan prettig zijn. Het kan daarnaast helpen om te letten op factoren die bij u opvliegers lijken uit te lokken, zoals alcohol. Heeft u veel last van opvliegers, dan zijn er ook medische behandelingen mogelijk. Hormoontherapie kan bijvoorbeeld worden besproken met uw huisarts. Of dit geschikt is, hangt af van uw persoonlijke situatie. (Thuisarts.nl)

Bij vaginale droogheid: een glijmiddel kan helpen bij ongemak tijdens seks. Ook een vochtinbrengende gel zonder hormonen kan een optie zijn. Bij aanhoudende symptomen kan uw huisarts adviseren over andere behandelingen. (Thuisarts.nl)

Bij slaapproblemen: kijk eerst naar de mogelijke oorzaak. Wordt u wakker door opvliegers of nachtelijk zweten, dan kan het aanpakken daarvan helpen. Blijven de slaapproblemen bestaan, bespreek ze dan met uw huisarts.

Bij hevig bloedverlies: tijdens de overgang kan het bloedverlies tijdelijk heviger worden. Veel bloedverlies kan uiteindelijk leiden tot bloedarmoede. Heeft u zeer veel bloedverlies of maakt u zich zorgen? Neem dan contact op met uw huisarts. (Thuisarts.nl)

Zijn voedingssupplementen interessant tijdens de overgang?

Tijdens de overgang zijn verschillende voedingssupplementen verkrijgbaar die speciaal zijn ontwikkeld voor vrouwen in deze levensfase. Ze kunnen bijvoorbeeld vitamines, mineralen, kruiden of plantenextracten bevatten.

Let daarbij goed op de samenstelling en de gezondheidsclaims. Dat een ingrediënt in een supplement zit, betekent namelijk niet automatisch dat het product een bepaalde klacht of symptoom vermindert. Een supplement is bovendien geen vervanging voor een gevarieerde voeding of medische behandeling.

Menoelle: speciaal gericht op de overgang

Een voorbeeld van een merk dat zich specifiek richt op vrouwen tijdens de overgang is Menoelle. Het assortiment bestaat uit verschillende producten voor deze levensfase, waaronder Menoelle Tabletten en Menoelle Puur. Daarnaast heeft het merk producten voor bijvoorbeeld intieme verzorging en haarverzorging. 

De supplementen bevatten onder andere het gepatenteerde plantenextract EstroG-100. Menoelle Puur bevat volgens de fabrikant geen soja, isoflavonen of fyto-oestrogenen. 

Menoelle positioneert de producten als ondersteuning tijdens de overgang. Het is daarbij goed om onderscheid te maken tussen wat een product bevat en wat er daadwerkelijk over de werking mag worden geclaimd. Op de website van Menoelle wordt bij verschillende gezondheidsclaims aangegeven dat deze nog in afwachting zijn van Europese toelating.

Wanneer kunt u het beste naar de huisarts?

De overgang is een natuurlijk proces, maar u hoeft niet met vervelende symptomen te blijven rondlopen. Bespreek wat u ervaart met uw huisarts wanneer het veel invloed heeft op uw dagelijks leven of wanneer u niet zeker weet of de oorzaak bij de overgang ligt.

Neem bijvoorbeeld contact op met uw huisarts bij:

• ernstige of aanhoudende symptomen;

• opvliegers die uw dagelijks leven sterk beïnvloeden;

• langdurige slaapproblemen;

• aanhoudende somberheid of angst;

• zeer hevig bloedverlies;

• bloedverlies nadat u 12 maanden niet meer ongesteld bent geweest;

• veranderingen waar u zich zorgen over maakt.

Uw huisarts kan samen met u kijken wat de oorzaak kan zijn en welke behandeling eventueel passend is.

De overgang: iedere vrouw ervaart deze anders

De overgang is een natuurlijk onderdeel van het ouder worden. Toch kan deze levensfase veel veranderingen met zich meebrengen. Waar de ene vrouw nauwelijks iets merkt, kan de ander te maken krijgen met opvliegers, slaapproblemen, een veranderende menstruatie of andere symptomen.

Door te weten wat er tijdens de overgang in uw lichaam verandert, kunt u symptomen beter herkennen en bepalen welke ondersteuning bij u past. Een gezonde basis met gevarieerde voeding, voldoende beweging, slaap en ontspanning kan daarbij helpen.

Heeft u veel last van bepaalde symptomen, houden ze aan of maakt u zich zorgen? Bespreek dit dan met uw huisarts. Er zijn verschillende manieren om u tijdens de overgang te ondersteunen en eventuele symptomen te behandelen.

Disclaimer: Deze informatie is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen medisch advies, diagnose of behandeling. Heeft u gezondheidsvragen of vragen over hormoontherapie, voedingssupplementen of medicijnen? Overleg dan met uw huisarts, apotheker of andere zorgprofessional.