Tekenbeet herkennen en verwijderen? Alles wat u moet weten

Wat zijn teken en waar leven ze?

Teken zijn kleine achtpotige bloedzuigers die tot de spinachtigen behoren. In Nederland komt voornamelijk de schapenteek voor. Deze voedt zich met het bloed van zoogdieren, vogels en soms ook mensen. Net vastgehecht is een teek vaak niet groter dan een speldenknop. Na een volledige bloedmaaltijd kan het diertje opzwellen tot wel een centimeter.

Teken leven het liefst in vochtige omgevingen met veel vegetatie: bossen, heide, duinen, parken en tuinen met lang gras. Een veelvoorkomend misverstand is dat teken uit bomen vallen. Dat klopt niet. Ze zitten op grassen en planten tot maximaal ongeveer een meter hoogte en haken aan wanneer een mens of dier langsloopt.

Wanneer zijn teken actief?

Teken worden actief zodra de temperatuur boven de zeven graden Celsius stijgt. Dat gebeurt doorgaans vanaf maart. De piekperiode loopt van mei tot en met juli, maar teken kunnen tot in oktober actief zijn. In milde winters kan een teek ook in december of januari nog actief zijn.

Bent u veel buiten in deze periode? Controleer uzelf dan na elk bezoek aan de natuur zorgvuldig op teken.

Zijn alle soorten teken gevaarlijk?

Niet elke teek is besmet. Volgens het RIVM draagt ongeveer 20% van de teken in Nederland de Borrelia-bacterie bij zich, die de ziekte van Lyme kan veroorzaken. Een nog kleiner deel kan het TBE-virus (tekenencefalitis) dragen, maar dat is in Nederland zeldzaam.

Een tekenbeet leidt dus niet automatisch tot ziekte. Toch is het verstandig om altijd alert te zijn: verwijder een teek zo snel mogelijk en houd de beet de weken daarna in de gaten.

Hoe herkent u een tekenbeet?

Een tekenbeet voelt u doorgaans niet. In het speeksel van een teek zit een verdovende stof waardoor de beet onopgemerkt blijft. Daarom is het belangrijk uzelf grondig te controleren na een bezoek aan de natuur.

Hoe ziet een teek eruit?

Een net vastgehechte teek lijkt op een klein donker stipje op uw huid. Naarmate de teek zich volzuigt, wordt het lichaam groter en lichter van kleur, vaak grijs of roze. U kunt dan duidelijk de pootjes zien, die aan de voorkant uit het lichaam steken. De kop van de teek zit verankerd in uw huid.

Waar zitten teken het vaakst?

Teken zoeken warme, vochtige plekken op het lichaam. Controleer daarom extra goed:

•        knieholtes en liezen

•        oksels

•        achter de oren en in de hals

•        rond de taille

•        bij kinderen ook het hoofd en de haarlijn

Kinderen zitten dichter bij de grond en dragen teken daardoor vaker hoog op het lichaam.

Verschil met andere insectenbeten

Anders dan bij muggen- of wespensteken geeft een tekenbeet meestal geen directe pijn of jeuk. U ziet gewoon de teek op uw huid. Na verwijdering kan de plek tijdelijk rood worden of licht jeuken; dit is een normale huidreactie.

Wat is de ziekte van Lyme?

De ziekte van Lyme is een bacteriële infectie die kan worden overgedragen door een besmette teek. De Borrelia-bacterie bevindt zich in het maag-darmkanaal van de teek en komt doorgaans pas na ongeveer 24 uur in de bloedbaan terecht. Snel verwijderen kan het risico op overdracht daardoor verkleinen, al biedt dit geen absolute garantie.

Vroege verschijnselen

Het meest kenmerkende vroege verschijnsel is een rode ring of vlek rondom de beet die zich uitbreidt. Dit wordt erythema migrans genoemd. Deze ring verschijnt meestal binnen drie dagen tot drie maanden na de beet en kan groter worden dan vijf centimeter. Let op: niet iedereen met een Lyme-infectie krijgt een zichtbare rode ring. Het ontbreken ervan sluit een besmetting niet uit.

Andere vroege verschijnselen die kunnen optreden zijn vermoeidheid, koorts, hoofdpijn, spierpijn en gewrichtspijn. Omdat deze klachten op griep lijken, worden ze niet altijd direct herkend als mogelijke verschijnselen van Lyme.

Wanneer contact opnemen met de huisarts?

Neem contact op met uw huisarts als u een rode ring rondom een tekenbeet ziet, of als u griepachtige klachten ontwikkelt na een tekenbeet. Vroege behandeling met antibiotica is in de meeste gevallen effectief. Hoe eerder de diagnose wordt gesteld, hoe beter de kansen op volledig herstel. Uw huisarts bepaalt op basis van uw klachten of behandeling nodig is.

Hoe verwijdert u een teek veilig?

Verwijder een teek altijd zo snel mogelijk met een speciale tekenverwijderaar. Gebruik nooit uw vingers: daarmee kunt u de teek per ongeluk samendrukken, wat het risico op overdracht van bacteriën kan verhogen.

Stap 1: Gebruik de juiste hulpmiddelen

Gebruik een tekenpincet of tekenkaart. Deze zijn speciaal ontworpen om de teek zo dicht mogelijk bij de huid vast te pakken zonder het lichaam te beschadigen.

Stap 2: Pak de teek bij de kop vast

Grijp de teek zo dicht mogelijk bij de huid, bij de kop. Pak niet het lichaam vast, want dan kunt u de teek beschadigen.

Stap 3: Trek rustig en recht omhoog

Trek de teek langzaam en gelijkmatig recht omhoog uit de huid. Niet draaien, niet rukken. Het kan even duren voordat de teek loslaat.

Stap 4: Desinfecteer de wond

Reinig de plek na verwijdering met water en zeep en desinfecteer met jodium of alcohol. Desinfecteer ook de tekenverwijderaar voor hergebruik.

Stap 5: Noteer de datum en houd de plek in de gaten

Schrijf de datum van de beet op en controleer de plek de komende weken op roodheid, zwelling of een rode ring. Houd dit minimaal drie maanden bij.

Wat u beslist niet moet doen

Bestrijk een teek nooit met olie, alcohol of andere middelen voordat u hem verwijdert. Dit kan de teek irriteren waardoor het diertje mogelijk meer speeksel afscheidt. Aanbranden met een lucifer of sigaret is gevaarlijk en heeft geen enkel nut.

Hoe voorkomt u tekenbeten?

Voorkomen is beter dan genezen. Met deze maatregelen verkleint u de kans op een tekenbeet aanzienlijk:

• Draag beschermende kleding: trek lange broeken, lange mouwen en gesloten schoenen aan in de natuur. Stop uw broekspijpen in uw sokken. Lichte kleding heeft als voordeel dat u teken er sneller op ziet.

• Blijf op de paden: loop op gebaande wandelpaden en vermijd hoog gras, struikgewas en lage takken.

• Gebruik een anti-insectenmiddel: spray uw huid en kleding in met een middel dat DEET of Icaridin bevat. Volg altijd de gebruiksaanwijzing op de verpakking.

• Controleer uzelf na een bezoek aan de natuur: doe dit bij voorkeur binnen een paar uur na thuiskomst. Let extra op warme, vochtige plekken op uw lichaam.

• Controleer ook uw huisdieren: honden en katten kunnen teken mee naar binnen brengen. Controleer uw huisdier na elke wandeling en gebruik zo nodig een erkend tekenmiddel voor dieren.

• Houd uw tuin netjes: maai het gras regelmatig en ruim bladafval op. Teken houden van vochtige, beschaduwde plekken met lang gras.

Bij De Online Drogist vindt u alles wat u nodig heeft voor effectieve tekenbescherming: van professionele tekenverwijderaars tot betrouwbare anti-insectenmiddelen met DEET of Icaridin, van merken als HeltiQ en Care Plus.

Voor 21:30 uur besteld? Dan staat uw bestelling de volgende dag bij u thuis. Vanaf 25 euro zijn de verzendkosten gratis. Onze gediplomeerde drogisten helpen u graag bij de keuze van het product dat het beste bij uw situatie past.

Veelgestelde vragen over teken

Moet ik altijd naar de dokter na een tekenbeet?

Niet altijd. Als u de teek tijdig verwijdert en geen verschijnselen ontwikkelt, is een bezoek aan de huisarts meestal niet nodig. Houd de beet wel drie maanden in de gaten. Ziet u een rode ring of krijgt u griepachtige klachten? Neem dan zo snel mogelijk contact op met uw huisarts.

Kan ik de verwijderde teek laten testen?

In Nederland is het niet gebruikelijk om teken te laten testen. Ook als een teek besmet blijkt te zijn, betekent dat niet automatisch dat u ziek wordt. Artsen stellen de diagnose op basis van uw klachten, niet op basis van een tekentest.

Hoe lang moet een teek vasthechten om Lyme over te dragen?

De Borrelia-bacterie wordt doorgaans pas na 16 tot 24 uur overgedragen. Hoe sneller u de teek verwijdert, hoe kleiner de kans op mogelijke besmetting. Een snelle controle na een bezoek aan de natuur is daarom zo belangrijk.

Kan ik Lyme krijgen zonder rode ring te zien?

Ja, naar schatting 25% tot 50% van de mensen met een Lyme-infectie krijgt geen zichtbare rode ring. Let ook op andere mogelijke verschijnselen zoals vermoeidheid, koorts, hoofdpijn of gewrichtspijn na een tekenbeet, en neem bij twijfel contact op met uw huisarts.

Zijn teken het hele jaar door actief?

Teken zijn voornamelijk actief van maart tot oktober bij temperaturen boven de 7 graden Celsius. De piekmaanden zijn mei, juni en juli. In milde winters kunnen teken ook in december of januari nog actief zijn.

Bestaat er een vaccin tegen de ziekte van Lyme?

Klaar voor zorgeloos genieten van de natuur?

Wilt u goed voorbereid de natuur in? Bekijk ons assortiment tekenverwijderaars en anti-insectenmiddelen. Heeft u vragen over welk product het beste bij uw situatie past? Onze gediplomeerde drogisten staan voor u klaar.