Huidbarrière herstellen: signalen van schade en stappenplan

Voelt uw huid ineens droog of trekkerig aan? Prikt een crème die u normaal zonder problemen gebruikt? Of heeft u steeds vaker last van roodheid en schilfers? Dan kan uw huidbarrière verstoord zijn. Deze buitenste laag van de huid heeft een belangrijke beschermende functie: ze helpt vocht in de huid vast te houden en beschermt tegen invloeden van buitenaf.

Een beschadigde huidbarrière vraagt vooral om rust en milde verzorging. Meer of intensiever smeren is dus niet automatisch beter. Door tijdelijk irriterende producten te vermijden en te kiezen voor verzorging die de huid hydrateert en ondersteunt, geeft u de huid de kans om haar natuurlijke barrière te herstellen.

In deze blog leest u hoe u een verstoorde huidbarrière herkent, waardoor deze kan ontstaan en hoe u uw huidbarrière stap voor stap kunt helpen herstellen.

Wat is de huidbarrière?

De huidbarrière is onderdeel van de buitenste laag van de opperhuid: de hoornlaag, ook wel het stratum corneum genoemd. U kunt deze laag vergelijken met een gemetselde muur. De huidcellen vormen als het ware de stenen, terwijl huidvetten (lipiden), waaronder ceramiden, cholesterol en vetzuren, het cement ertussen vormen.

Samen zorgen deze onderdelen voor een beschermende laag. Een goed functionerende huidbarrière helpt onder andere om vochtverlies te beperken en beschermt de huid tegen invloeden van buitenaf. Ceramiden spelen daarbij een belangrijke rol in de structuur en werking van deze barrière.

Raakt de structuur verstoord, dan kan de huid gemakkelijker vocht verliezen en gevoeliger reageren op stoffen van buitenaf. Dat merkt u bijvoorbeeld doordat uw huid droger of sneller geïrriteerd aanvoelt.

Hoe herkent u een verstoorde huidbarrière?

Een verstoorde huidbarrière is niet altijd direct zichtbaar. Vaak merkt u eerst dat uw huid anders reageert dan u gewend bent.

Mogelijke signalen van een beschadigde huidbarrière zijn:

• een droge of ruwe huid;
• een trekkerig gevoel;
• roodheid en/of schilfers;
• jeuk;
• een gevoelige of snel geïrriteerde huid;
• een branderig of prikkend gevoel.

Eén van deze klachten betekent niet automatisch dat uw huidbarrière beschadigd is. Droogheid, roodheid en jeuk kunnen namelijk ook bij huidaandoeningen voorkomen. Blijven klachten bestaan, zijn ze ernstig of heeft u bijvoorbeeld last van wondjes of een ontstoken huid? Vraag dan advies aan uw huisarts.

Waardoor kan de huidbarrière beschadigd raken?

Een beschadigde huidbarrière kan verschillende oorzaken hebben. Soms is er niet één duidelijke boosdoener, maar is het een combinatie van factoren.

Te intensief reinigen

Uw gezicht vaak wassen of een sterk ontvettende reiniger gebruiken kan niet alleen vuil, maar ook een deel van de natuurlijke huidvetten verwijderen. Ook lang en heet douchen kan een droge huid in de hand werken.

Te vaak exfoliëren

Exfolianten verwijderen dode huidcellen en kunnen onderdeel zijn van een huidverzorgingsroutine. Maar vaker of sterker is niet altijd beter. Overmatig gebruik van scrubs of exfoliërende zuren, zoals AHA's en BHA's, kan de huid irriteren.

Veel actieve ingrediënten combineren

Retinoïden, exfoliërende zuren en andere actieve ingrediënten kunnen nuttig zijn binnen een passende huidverzorgingsroutine, maar kunnen ook irritatie geven. Vooral wanneer u meerdere actieve producten tegelijk introduceert of te vaak gebruikt, kan uw huid gevoeliger worden.

Weersinvloeden

Kou, wind, droge lucht en veel blootstelling aan de zon kunnen invloed hebben op de conditie van de huid. Vooral in de winter merken veel mensen dat hun huid droger en trekkeriger wordt.

Een huidaandoening

Bij bepaalde huidaandoeningen, waaronder atopisch eczeem, kan de barrièrefunctie van de huid verstoord zijn.

Heeft u eczeem of een andere huidaandoening? Volg dan in de eerste plaats het behandel- en verzorgingsadvies van uw arts.

Huidbarrière herstellen: een stappenplan

Wilt u een beschadigde huid herstellen, dan hoeft u niet meteen een uitgebreide huidverzorgingsroutine samen te stellen. Een eenvoudige, milde routine is vaak juist een logisch uitgangspunt.

Stap 1: geef uw huid rust

Kijk eerst kritisch naar wat u dagelijks gebruikt. Heeft u kort geleden een nieuw product toegevoegd? Gebruikt u verschillende exfolianten, scrubs of andere actieve ingrediënten? Dan kan het verstandig zijn om irriterende producten tijdelijk weg te laten.

Denk bijvoorbeeld aan:

• scrubs;
• sterk exfoliërende producten;
• producten die bij het aanbrengen duidelijk prikken of branden;
• sterk geparfumeerde verzorgingsproducten als uw huid daar gevoelig op reageert.

Het doel is niet om alle huidverzorging te stoppen, maar om de routine tijdelijk eenvoudig te houden.

Stap 2: reinig mild

Ook een gevoelige of droge huid kunt u reinigen, maar doe dit zo mild mogelijk. Kies een reiniger die past bij een droge of gevoelige huid en vermijd hard boenen.

Gebruik bij voorkeur lauwwarm in plaats van heet water. Dep uw gezicht na het reinigen voorzichtig droog in plaats van met een handdoek over de huid te wrijven.

Tip: voelt uw huid direct na het reinigen strak of oncomfortabel aan? Kijk dan eens kritisch naar uw reiniger en hoe vaak u deze gebruikt.

Stap 3: breng vocht terug in de huid

Een verstoorde huidbarrière kan minder goed voorkomen dat water uit de huid verdampt. Een hydraterende crème helpt de huid vocht vast te houden en kan het droge en trekkerige gevoel verminderen.

Ingrediënten die u regelmatig tegenkomt in hydraterende huidverzorging zijn bijvoorbeeld glycerine en hyaluronzuur. Deze ingrediënten worden gebruikt om de hydratatie van de huid te ondersteunen.

Bij een zeer droge huid kan een wat vollere crème prettiger zijn dan een lichte lotion.

Stap 4: ondersteun de huid met lipiden

Naast vocht heeft de huidbarrière vetachtige stoffen nodig. Ceramiden zijn daarvan een bekend voorbeeld. Ze komen van nature voor in de hoornlaag en vormen samen met onder andere cholesterol en vrije vetzuren een belangrijk onderdeel van de huidbarrière.

U kunt bij een droge of gevoelige huid daarom kijken naar verzorgingsproducten met ingrediënten zoals:

• ceramiden;
• glycerine;
• hyaluronzuur;
• vetzuren;
• cholesterol.

Niet één ingrediënt bepaalt echter of een product geschikt is. De complete formulering én hoe uw huid erop reageert zijn minstens zo belangrijk.

Stap 5: bescherm uw huid tegen de zon

Uv-straling heeft invloed op de huid. Goede zonbescherming hoort daarom ook bij een routine waarmee u de huid wilt beschermen.

Gebruik op dagen waarop uw huid aan de zon wordt blootgesteld een zonnebrandproduct met voldoende beschermingsfactor en volg de gebruiksaanwijzing op de verpakking. Beperk daarnaast felle zon en zoek waar mogelijk de schaduw op.

Heeft u een gevoelige huid? Kies dan een zonnebrandproduct dat geschikt is voor uw huidtype.

Stap 6: bouw actieve huidverzorging rustig weer op

Voelt uw huid weer comfortabeler en reageert ze niet meer zo snel? Introduceer actieve producten dan niet allemaal tegelijkertijd.

Voeg bijvoorbeeld één product tegelijk toe en kijk hoe uw huid daarop reageert. Zo kunt u gemakkelijker achterhalen welk product irritatie veroorzaakt als de klachten terugkomen.

Bij huidverzorging geldt zeker tijdens het herstel van de huidbarrière: meer is niet altijd beter.

Welke ingrediënten helpen bij de verzorging van een beschadigde huidbarrière?

Er bestaat geen enkel ingrediënt dat een beschadigde huidbarrière in één keer repareert. Het gaat vooral om een combinatie van mild reinigen, hydrateren, beschermen en het voorkomen van verdere irritatie.

Een paar ingrediënten zijn daarbij interessant om op een verpakking te herkennen:

Ceramiden
Dit zijn lipiden die van nature onderdeel zijn van de huidbarrière. Ze spelen een belangrijke rol in de structuur van de hoornlaag.

Glycerine
Een veelgebruikte bevochtiger, ook wel humectant genoemd. Een humectant helpt water aan te trekken en draagt zo bij aan de hydratatie van de huid.

Hyaluronzuur
Ook hyaluronzuur wordt veel toegepast in hydraterende huidverzorging en helpt vocht aan zich te binden.

Vetzuren en cholesterol
Net als ceramiden zijn dit lipiden die van nature onderdeel zijn van de buitenste huidlaag.

Welke combinatie het beste bij u past, hangt onder meer af van uw huidtype en eventuele huidproblemen.

Wanneer moet u naar de huisarts?

Een droge of tijdelijk gevoelige huid kunt u vaak zelf verzorgen. Maar niet iedere rode, jeukende of schilferende huid wordt veroorzaakt door een beschadigde huidbarrière.

Neem contact op met uw huisarts als uw klachten ernstig zijn, niet verbeteren of steeds terugkomen. Doe dit ook bij tekenen van een mogelijke huidinfectie, bij nattende of pijnlijke plekken of wanneer u vermoedt dat er sprake is van bijvoorbeeld eczeem of een allergische reactie.

Bronnen

• Cleveland Clinic – Signs Your Skin Barrier Is Damaged
• Schmitt & Neubert, Chemical Physics of Lipids – State of the art in Stratum Corneum research: The biophysical properties of ceramides
• Uchida & Park, American Journal of Clinical Dermatology – Ceramides in Skin Health and Disease: An Update
• van Smeden e.a. / wetenschappelijke literatuur over ceramiden en de barrièrefunctie van het stratum corneum
• CeraVe Nederland – informatie over het herstellen en versterken van de huidbarrière
• MetOlijf – informatie over een verstoorde huidbarrière