Azelastine

Azelastine is een antihistaminicum dat hoofdzakelijk lokaal wordt toegepast als neusspray of oogdruppels bij allergische klachten. Het verlicht snel de symptomen van hooikoorts en allergische neusontsteking, zoals een loopneus, niezen en jeukende ogen. Op deze pagina leest u alles over de werking, het correcte gebruik, bijwerkingen en de vergelijking met andere antihistaminica.

Wat is azelastine?

Azelastine is een werkzame stof uit de groep van de antihistaminica (H1-receptorblokkers). Het remt de werking van histamine, de stof die bij een allergische reactie vrijkomt en klachten veroorzaakt zoals jeuk, niezen, een loopneus en traanogen. Azelastine heeft daarnaast een ontstekingsremmend effect, wat bijdraagt aan de verlichting van nasale klachten.

In tegenstelling tot de meeste antihistaminica die oraal (als tablet) worden ingenomen, wordt azelastine bij allergische klachten voornamelijk lokaal toegepast — direct in de neus of de ogen. Dit heeft als voordeel dat de werkzame stof direct op de plek van de klacht actief is, met doorgaans minder systemische bijwerkingen.

Waarvoor wordt azelastine gebruikt?

Azelastine wordt ingezet bij:

• Seizoensgebonden allergische rhinitis (hooikoorts): klachten door pollen van grassen, bomen of kruiden
• Niet-seizoensgebonden allergische rhinitis: klachten door huisstofmijt, dierenharen of schimmels
• Allergische conjunctivitis: jeukende, rode en tranende ogen door een allergische reactie

Hoe werkt azelastine?

Azelastine blokkeert selectief de H1-histaminereceptoren in het neusslijmvlies en de ogen. Hierdoor wordt de werking van histamine belemmerd, wat leidt tot vermindering van jeuk, zwelling en slijmvliesirritatie.

Naast antihistaminische werking heeft azelastine ook een remmende invloed op de afgifte van andere ontstekingsstoffen (zoals leukotriënen en bradykinine). Dit verklaart waarom azelastine ook effectief kan zijn bij klachten die deels via andere mechanismen worden veroorzaakt, zoals neusverstopping.

Bij lokale toepassing in de neus of ogen is de systemische blootstelling (opname in het bloed) beperkt, wat het risico op bijwerkingen elders in het lichaam laag houdt.

Hoe gebruikt u azelastine?

Neusspray

Volwassenen en kinderen vanaf 6 jaar:

• 1 verstuiving per neusgat, 2 maal per dag (ochtend en avond)
• Of 2 verstuivingen per neusgat, 1 maal per dag

Praktische tips voor gebruik van de neusspray:

1. Snuit uw neus voor gebruik
2. Houd het hoofd licht omlaag (niet achterover)
3. Houd één neusgat dicht en breng de verstuiver in het andere neusgat
4. Druk de verstuiver in terwijl u rustig inademt
5. Herhaal aan de andere kant
6. Veeg de nozzle af na gebruik en vervang het beschermkapje

Oogdruppels

Volwassenen en kinderen vanaf 4 jaar:

• 1 druppel per oog, 2 tot 4 maal per dag

Praktische tips voor oogdruppels:

• Verwijder contactlenzen voor het druppelen; wacht 15 minuten voor u ze terugplaatst
• Druppel in de ooghoek bij de neus, niet direct op het hoornvlies
• Sluit het oog even na het druppelen om verspreiding te bevorderen
• Bewaar de fles goed afgesloten

Welke vormen zijn er verkrijgbaar?

• Neusspray (0,1%, 1 mg/ml): voor lokale behandeling van allergische neusklachten; ook beschikbaar in combinatiepreparaten met fluticason (corticosteroïd) voor sterkere werking
• Oogdruppels (0,05%, 0,5 mg/ml): voor lokale behandeling van allergische conjunctivitis
• Combinatiespray (azelastine + fluticason): combineert antihistaminische en ontstekingsremmende werking in één spray; beschikbaar als Dymista of generiek equivalent

Hoe lang mag u azelastine gebruiken?

Azelastine neusspray en oogdruppels zijn geschikt voor gebruik gedurende het allergenseizoen (bij hooikoorts) of bij aanhoudende blootstelling aan allergenen. Voor kortdurend gebruik (tot 6 maanden) is azelastine als veilig beoordeeld. Langdurig gebruik is ook mogelijk, maar bespreek dit bij gebruik langer dan 6 maanden met uw arts of apotheker.

Wat is een alternatief voor azelastine?

Als azelastine niet naar wens werkt of bijwerkingen geeft, zijn er alternatieve behandelopties:

• Orale antihistaminica (cetirizine, loratadine, desloratadine): tabletten met systemische antihistaminische werking; geschikt als u ook klachten heeft buiten de neus
• Nasale corticosteroïden (fluticason, mometason, budesonide): effectief bij neusverstopping en ontsteking, maar werken minder snel (effect na 1-2 weken)
• Combinatiespray azelastine + fluticason: combineert beide werkingsmechanismen; effectiever dan elk middel afzonderlijk bij matige tot ernstige klachten
• Cromonen (cromoglycinezuur): preventief werkend middel; minder effectief dan azelastine maar geschikt bij milde klachten
• Immunotherapie (allergieprikken of SLIT): langdurige behandeling gericht op vermindering van de allergische gevoeligheid zelf

Overleg met uw huisarts of apotheker welke behandeling het beste bij uw klachten en situatie past.

Bijwerkingen van azelastine

Neusspray

• Vaak: bittere nasmaak (vooral bij achterover houden van het hoofd tijdens gebruik)
• Soms: branderig gevoel in de neus, niezen na toediening
• Zelden: bloedneus, droge neus

De bittere nasmaak is de meest gerapporteerde bijwerking. U kunt dit verminderen door het hoofd licht naar voren te houden bij gebruik, zodat de spray niet in de keel terechtkomt.

Oogdruppels

• Vaak: tranend gevoel direct na druppelen, licht branderig gevoel
• Soms: wazig zicht direct na gebruik (tijdelijk); niet autorijden tot het zicht helder is

Systemische bijwerkingen (zeldzaam bij lokale toepassing)

• Sufheid (bij overmatig gebruik of onbedoelde inslikking)
• Droge mond

Aandachtspunten

Zwangerschap en borstvoeding

Er zijn beperkte gegevens over het gebruik van azelastine tijdens de zwangerschap. Gebruik het middel bij voorkeur niet zonder overleg met uw verloskundige of arts. Vermijd gebruik tijdens de borstvoedingsperiode tenzij uw arts dit uitdrukkelijk goedkeurt.

Kinderen

Azelastine neusspray is goedgekeurd voor gebruik vanaf 6 jaar; oogdruppels vanaf 4 jaar. Gebruik bij jongere kinderen alleen op voorschrift van een arts.

Rijvaardigheid

Bij lokale toepassing is de kans op sufheid gering. Na gebruik van oogdruppels kan tijdelijk wazig zicht optreden; wacht tot dit is verdwenen voor u rijdt.

Interacties

Bij lokale toepassing zijn de systemische blootstellingen laag en zijn klinisch relevante interacties zelden beschreven. Bij combinatie met alcohol of kalmerende middelen kan de kans op sufheid toenemen.

Let op

• Azelastine is een geneesmiddel; lees altijd de bijsluiter voor gebruik
• Overschrijd de aanbevolen dagelijkse dosis niet
• Neusspray: vervang na de op de verpakking aangegeven periode (doorgaans 6 maanden na opening)
• Oogdruppels: bewaar koel en droog; gooi ze weg na de aangegeven gebruiksduur na opening
• Bewaar buiten bereik van kinderen
• Raadpleeg bij twijfel een arts of apotheker

Productvoorbeelden

De volgende azelastine-producten zijn verkrijgbaar op deonlinedrogist.nl:

Veelgestelde vragen

Hoe lang mag u azelastine gebruiken? 

Azelastine is geschikt voor gebruik gedurende het allergenseizoen. Kortdurend gebruik (tot 6 maanden) wordt als veilig beschouwd. Bij langdurig gebruik — langer dan 6 maanden — is het verstandig dit te bespreken met uw arts of apotheker.

Wat is een alternatief voor azelastine? 

Alternatieven zijn orale antihistaminica (cetirizine, loratadine), nasale corticosteroïden (fluticason, mometason) of de combinatiespray azelastine met fluticason. Welk alternatief het beste past, hangt af van de ernst en aard van uw klachten. Overleg met uw apotheker of huisarts.

Wat zijn de bijwerkingen van azelastine? 

De meest voorkomende bijwerking is een bittere nasmaak na gebruik van de neusspray. Dit is te verminderen door het hoofd licht naar voren te houden. Oogdruppels kunnen direct na gebruik tijdelijk branderig aanvoelen. Ernstige bijwerkingen zijn zeldzaam bij lokale toepassing.

Werkt azelastine sneller dan een antihistaminetablet? 

Ja, bij lokale toepassing werkt azelastine doorgaans binnen 15 minuten. Orale antihistaminica hebben gemiddeld 1 tot 2 uur nodig om tot werking te komen.

Kan ik azelastine gebruiken als ik zwanger ben? 

Gebruik azelastine bij voorkeur niet tijdens de zwangerschap zonder overleg met uw verloskundige of arts. Er zijn onvoldoende gegevens over de veiligheid tijdens de zwangerschap; uw zorgverlener helpt u bij een afgewogen keuze.

Kan ik azelastine combineren met een antihistaminetablet? 

Combinatie van azelastine neusspray met een oraal antihistaminicum is in principe mogelijk, maar niet altijd nodig of zinvol. Bij ernstige klachten kan combinatie met een nasaal corticosteroïd effectiever zijn. Overleg met uw apotheker.

Bronnen

1. Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). NHG-Standaard Allergische en niet-allergische rhinitis. 2022. https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/allergische-en-niet-allergische-rhinitis
2. Farmacotherapeutisch Kompas. Azelastine. Zorginstituut Nederland. https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/a/azelastine
3. Carr W, et al. A novel intranasal therapy of azelastine with fluticasone for the treatment of allergic rhinitis. Journal of Allergy and Clinical Immunology. 2012. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22560483/
4. Bousquet J, et al. Allergic Rhinitis and its Impact on Asthma (ARIA) guidelines. Allergy. 2008. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18331513/
5. Lareb — Nederlands Bijwerkingen Centrum. Azelastine. https://www.lareb.nl