Fexofenadine

Wat is fexofenadine?

Fexofenadine is een werkzame stof uit de groep van de antihistaminica (H1-receptorblokkers). Het blokkeert de werking van histamine, de stof die het lichaam aanmaakt bij een allergische reactie en die verantwoordelijk is voor klachten zoals niezen, een loopneus, jeukende ogen en huiduitslag.

Fexofenadine is de actieve metaboliet van terfenadine, een ouder antihistaminicum dat van de markt is gehaald vanwege hartritmstoornissen bij hoge doses. Fexofenadine heeft deze cardiale bijwerkingen niet en wordt breed als veilig en goed verdragen beschouwd.

Een opvallende eigenschap van fexofenadine is dat het de bloed-hersenbarrière nauwelijks passeert. Hierdoor is de kans op sufheid of slaperigheid lager dan bij vrijwel alle andere antihistaminica, inclusief cetirizine.

Waarvoor wordt fexofenadine gebruikt?

Fexofenadine wordt ingezet bij:

• Seizoensgebonden allergische rhinitis (hooikoorts): klachten door pollen van grassen, bomen of kruiden — niezen, loopneus, jeukende ogen en keel
• Niet-seizoensgebonden allergische rhinitis: klachten door huisstofmijt, dierenharen of schimmels
• Chronische idiopathische urticaria (langdurige netelroos zonder aanwijsbare oorzaak): jeuk en huidbultjes

Hoe werkt fexofenadine?

Bij een allergische reactie bindt histamine zich aan H1-receptoren in de slijmvliezen van neus, ogen en luchtwegen, wat leidt tot de typische allergiesymptomen. Fexofenadine blokkeert deze H1-receptoren selectief en voorkomt daarmee dat histamine zijn effect uitoefent.

Doordat fexofenadine de bloed-hersenbarrière nauwelijks passeert, heeft het vrijwel geen effect op het centrale zenuwstelsel. Dit verklaart de minimale kans op sufheid — een eigenschap die klinisch is aangetoond in meerdere placebogecontroleerde studies, waarbij fexofenadine even weinig sufheid veroorzaakte als placebo.

Hoe gebruikt u fexofenadine?

Dosering voor volwassenen en kinderen vanaf 12 jaar

Fexofenadine is verkrijgbaar in twee doseringen, afhankelijk van de indicatie:

• 120 mg tablet (1× per dag): voor de behandeling van hooikoorts en allergische neusontsteking
• 180 mg tablet (1× per dag): voor de behandeling van chronische urticaria (netelroos)

Neem fexofenadine bij voorkeur op hetzelfde tijdstip elke dag in.

Kinderen van 6 tot 11 jaar

• 30 mg, 2× per dag: voor allergische rhinitis en urticaria (beschikbaar als tablet of kauwgom in sommige landen; raadpleeg uw apotheker voor de beschikbare vorm)

Belangrijke aandachtspunten bij inname

• Neem fexofenadine NIET in met grapefruitsap, appelsap of sinaasappelsap. Deze sappen verminderen de opname van fexofenadine in het bloed aanzienlijk (tot wel 36%), waardoor het middel minder goed werkt. Neem fexofenadine in met water.
• Antacida met aluminium- of magnesiumhydroxide (zoals bepaalde maagzuurremmers) kunnen de opname van fexofenadine verlagen. Neem fexofenadine minimaal 2 uur voor of na een antacidum in.
• Inname met of zonder voedsel is verder mogelijk.

Welke vormen zijn er verkrijgbaar?

• Tabletten 120 mg: voor dagelijks gebruik bij hooikoorts en allergische neusontsteking
• Tabletten 180 mg: voor dagelijks gebruik bij chronische netelroos
• Tabletten 30 mg (kinderen): voor kinderen van 6 tot 11 jaar; beschikbaarheid kan per apotheek verschillen

Fexofenadine is verkrijgbaar als merknaam Telfast (Sanofi) en als generiek geneesmiddel.

Wat is het verschil tussen fexofenadine, cetirizine en loratadine?

Alle drie zijn tweede-generatie antihistaminica die effectief zijn bij hooikoorts en allergische klachten. Er zijn echter relevante verschillen:

Fexofenadine wordt vooral gekozen wanneer sufheid absoluut vermeden moet worden — bijvoorbeeld bij beroepsmatig rijden, werken met machines of functies waarbij alertheid essentieel is. Het is het enige antihistaminicum waarvan in klinische studies is aangetoond dat het bij de aanbevolen dosis even weinig sufheid geeft als een placebo.

Hoe snel werkt fexofenadine?

Fexofenadine begint doorgaans binnen 1 uur na inname te werken. De maximale werkzame bloedconcentratie wordt bereikt na ongeveer 1 tot 3 uur. De werkingsduur is circa 24 uur, zodat dagelijkse inname van één tablet volstaat.

Bijwerkingen van fexofenadine

Fexofenadine wordt over het algemeen uitstekend verdragen. De meest voorkomende bijwerkingen zijn:

Vaak voorkomend (bij 1 op de 10 tot 100 gebruikers):

• Hoofdpijn
• Duizeligheid
• Misselijkheid
• Vermoeidheid (minder frequent dan bij cetirizine)

Soms voorkomend:

• Droge mond
• Slapeloosheid

Zeldzaam:

• Huiduitslag of jeuk (paradoxale allergische reactie)

Sufheid komt bij de aanbevolen doses niet vaker voor dan bij placebo — dit is een klinisch aangetoond kenmerk van fexofenadine dat het onderscheidt van andere antihistaminica.

Aandachtspunten

Zwangerschap en borstvoeding

Er zijn beperkte gegevens over het gebruik van fexofenadine tijdens de zwangerschap. Dierproeven hebben geen aanwijzingen voor schadelijkheid gegeven, maar dit is niet zonder meer van toepassing op mensen. Gebruik fexofenadine tijdens de zwangerschap uitsluitend op advies van uw verloskundige of arts. Fexofenadine gaat over in de moedermelk; gebruik tijdens borstvoeding wordt afgeraden tenzij uw arts dit goedkeurt.

Nier- en leverfunctie

Bij een ernstig verminderde nierfunctie kan de klaring van fexofenadine vertraagd zijn. Uw arts kan in dat geval een lagere dosering of een alternatief middel adviseren.

Interacties met geneesmiddelen

• Erytromycine en ketoconazol verhogen de plasmaconcentratie van fexofenadine (verhoogde blootstelling), maar dit leidt in de praktijk zelden tot klinisch relevante bijwerkingen
• Antacida (aluminium/magnesiumhydroxide): verminder de absorptie — neem fexofenadine minimaal 2 uur van antacida gescheiden in
• Vruchtensappen (grapefruit, appel, sinaasappel): verminderen absorptie significant — altijd innemen met water

Rijvaardigheid

Fexofenadine heeft bij klinische onderzoek geen aantoonbare invloed op de rijvaardigheid. Het is het enige geregistreerde antihistaminicum waarbij sufheid bij de aanbevolen dosis niet vaker voorkwam dan bij placebo. Wees desondanks bij aanvang van de behandeling alert op uw persoonlijke reactie.

Let op

• Fexofenadine is een geneesmiddel; lees altijd de bijsluiter voor gebruik
• Neem fexofenadine altijd in met water — nooit met vruchtensap
• Overschrijd de aanbevolen dagelijkse dosis niet
• Bewaar het product droog en bij kamertemperatuur, buiten bereik van kinderen
• Raadpleeg bij twijfel een arts, apotheker of andere zorgverlener
• Fexofenadine vervangt geen professioneel medisch advies

Productvoorbeeld

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen fexofenadine en cetirizine? 

Beide zijn tweede-generatie antihistaminica met een vergelijkbare werking bij hooikoorts en allergie. Het belangrijkste verschil is de kans op sufheid: fexofenadine veroorzaakt bij klinisch onderzoek even weinig sufheid als placebo, terwijl cetirizine bij een deel van de gebruikers toch een licht moe gevoel geeft. Cetirizine is beschikbaar voor jongere kinderen (vanaf 2 jaar); fexofenadine pas vanaf 6 jaar. Een bijzonder aandachtspunt bij fexofenadine is dat het niet met vruchtensap ingenomen mag worden.

Wat is het verschil tussen fexofenadine en loratadine? 

Beide zijn minimaal sederend. Fexofenadine is in studies iets beter gedocumenteerd als "non-sederend", maar het praktische verschil in dagelijks gebruik is voor de meeste mensen beperkt. Loratadine is beschikbaar voor kinderen vanaf 2 jaar; fexofenadine pas vanaf 6 jaar. Loratadine kan zonder beperking met dranken worden ingenomen; fexofenadine niet met vruchtensap.

Hoe snel werkt fexofenadine? 

Fexofenadine begint doorgaans binnen 1 uur te werken. De piekconcentratie in het bloed wordt bereikt na 1 tot 3 uur. Het middel werkt circa 24 uur, zodat één tablet per dag volstaat.

Kan ik fexofenadine gebruiken bij zwangerschap? 

Gebruik fexofenadine tijdens de zwangerschap bij voorkeur niet zonder overleg met uw verloskundige of arts. Er zijn beperkte gegevens over de veiligheid; uw zorgverlener helpt u bij een afgewogen keuze tussen behandeling en risico.

Waarom mag ik fexofenadine niet met sinaasappelsap innemen? 

Sinaasappelsap, appelsap en grapefruitsap remmen de transporteiwitten in de darmwand die fexofenadine opnemen in de bloedbaan. Hierdoor daalt de biologische beschikbaarheid van het middel met tot wel 36%, wat de effectiviteit vermindert. Neem fexofenadine altijd in met een glas water.

Kan ik fexofenadine elke dag gebruiken? 

Ja, fexofenadine is geschikt voor dagelijks gebruik gedurende het pollenseizoen of bij chronische klachten. Bij gebruik langer dan 4 tot 6 weken is het raadzaam de noodzaak te bespreken met uw huisarts of apotheker.

Is fexofenadine geschikt als ik een beroep uitoefen waarbij alertheid vereist is? 

Fexofenadine is het antihistaminicum met de best gedocumenteerde afwezigheid van sufheid bij de therapeutische dosis. Het veroorzaakte in klinische studies niet meer sufheid dan placebo, ook niet bij rijsimulatie-onderzoeken. Voor beroepsmatige rijders of mensen die werken met machines is fexofenadine daarom een geschikte keuze. Toch is voorzichtigheid bij aanvang aan te raden, aangezien individuele reacties kunnen verschillen.

Bronnen

1. Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). NHG-Standaard Allergische en niet-allergische rhinitis. 2022. https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/allergische-en-niet-allergische-rhinitis
2. Farmacotherapeutisch Kompas. Fexofenadine. Zorginstituut Nederland. https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/f/fexofenadine
3. Casale TB, et al. Effect of fexofenadine on seasonal allergic rhinitis symptoms. Annals of Allergy, Asthma & Immunology. 2003. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12952114/
4. Mann RD, et al. Sedation with "non-sedating" antihistamines: four prescription-event monitoring studies in general practice. BMJ. 2000. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10617544/
5. Hindmarch I, et al. The effects of an antihistamine (fexofenadine) on actual driving performance. Clinical and Experimental Allergy. 2002. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12220483/
6. Lareb — Nederlands Bijwerkingen Centrum. Fexofenadine. https://www.lareb.nl