Titaniumdioxide

Wat is titaniumdioxide?

Titaniumdioxide is een wit pigment dat in producten wordt gebruikt om het een heldere, witte, glanzende kleur te geven. Maar titaniumdioxide is meer dan alleen een kleurstof. Het heeft ook een uv-straling-werende werking. Het zit daarom ook in zonnebrandcrème. Daarnaast zit in make-up en producten als verf en kleurpotloden vaak titaniumdioxide.

Vroeger zat het in bepaalde soorten voeding en medicijnen. Maar sinds augustus 2022 mag het hier – wegens een Europees verbod – niet meer in worden gebruikt.

Titaniumdioxide is een ingrediënt dat onder een vergrootglas kwam te liggen omdat de deeltjes zich kunnen ophopen in het lichaam. Er is daardoor discussie over de veiligheid van het middel als u het inademt of via de mond binnenkrijgt. Er zijn aanwijzingen dat het dan kankerverwekkend kan zijn. Via de huid kan titaniumdioxide niet worden opgenomen in uw lichaam.

Andere namen

Titaniumdioxide heeft een e-nummer: E171. En het middel is ook wel bekend onder de namen: Titaanwit, CI77891 en TiO2.

Waar wordt titaniumdioxide in gebruikt?

Titaniumdioxide komt voor in verschillende producten: 

• Cosmetica: In make-up zorgt titaniumdioxide ervoor dat de producten mooi dekkend zijn op uw huid. Dat is bijvoorbeeld belangrijk in voor een foundation of bij poeders.
• Zonnebrandcrème: In zonnebrandcrème zit titaniumdioxide vaak in de vorm van nanodeeltjes. Deze deeltjes zijn niet wit maar kleurloos. Ze beschermen uw huid tegen de schadelijke straling van de zon.
• Uv-beschermende kleding: Titaniumdioxide zit bijvoorbeeld ook in uv-beschermende kleding om zo uv-straling van de zon tegen te houden en uw huid te beschermen. Maar ook in andere producten van textiel zoals autostoelen en gordijnen, om ervoor te zorgen dat deze niet zo snel verkleuren in de zon.
• Verf: Titaniumdioxide zit vaak als witte kleurstof in producten als verf, vingerverf of kleurpotloden.
• Drinkwater reiniging: Bij het reinigen van drinkwater kan titaniumdioxide worden gebruikt vanwege zijn antibacteriële eigenschappen. Het middel komt hierbij niet in het drinkwater terecht; u drinkt het dus niet op.
• Voeding: Het werd toegevoegd aan snoep, kauwgom, bakproducten en witte sauzen. Dat werd gedaan om de voedingsmiddelen een aantrekkelijke witte kleur te geven. Sinds augustus 2022 mag het in Europa niet meer worden gebruikt door producenten. Winkels mogen wel bestaande voorraad nog verkopen, tot de houdbaarheid van de producten is verstreken. Als de houdbaarheid van een product dusdanig lang is, zou het dus kunnen dat een product met titaniumdioxide nog in de winkels ligt.
• Geneesmiddelen: In sommige medicijnen en supplementen werd titaniumdioxide gebruikt als kleurstof om ervoor te zorgen dat alle tabletten netjes dezelfde witte kleur hebben. Dit mag nu ook niet meer.

Waarom wordt het gebruikt?

In voeding hielp titaniumdioxide bij het verbeteren van de uitstraling van een product. Doordat het producten voorzag van een mooie helderwitte kleur, zorgde dit middel ervoor dat het er aantrekkelijk uitzag. Inmiddels moeten producenten in voedingsproducten wegens het verbod alternatieven gebruiken voor titaniumdioxide.

In cosmetica zorgt titaniumwit ervoor dat bijvoorbeeld make-up goed dekkend is. En in zonnebrandcrèmes wordt het gebruikt omdat het een beschermende werking heeft tegen uv-straling.

Daar komt bij dat het behalve deze gunstige eigenschappen ook nog eens erg stabiel is. Een chemisch stabiel product reageert niet makkelijk met stoffen uit de omgeving, waardoor het beter houdbaar is en goed te gebruiken in een productieomgeving of in een vochtig product.

Waarom kwam titaniumdioxide onder een vergrootglas te liggen?

Er is behoorlijk wat discussie ontstaan over de veiligheid van titaniumdioxide. Vooral als het gaat over de toepassing ervan in voeding of medicijnen. In producten voor de huid is het veilig. Titaniumdioxide wordt niet opgenomen door de huid en is daarom op die manier niet gevaarlijk. Maar wanneer u het middel inademt (uit een spray bijvoorbeeld) of inneemt met de voeding of een medicijn, dan komt het wel in uw lichaam terecht. Dat komt omdat de nanodeeltjes via de longen en de darmen, wél op te nemen zijn in het bloed. Er zijn aanwijzingen dat titaniumdioxide, bij inademing of inname via de mond, kankerverwekkend is.

In 2021 heeft de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) geoordeeld dat titaniumdioxide als voedseladditief niet veilig is. De nanodeeltjes van titaniumdioxide zouden in het lichaam kunnen ophopen en daardoor mogelijk schadelijk zijn voor de gezondheid. Het zou schade aanbrengen aan het DNA, wat het risico op kanker vergroot.

Waar mag titaniumdioxide nog wel in gebruikt worden en waarin niet?

Vanaf augustus 2022 is titaniumdioxide verboden in voedingsmiddelen binnen de EU. Dit betekent dat fabrikanten alternatieven moeten gebruiken als witte kleurstof voor hun voedingsproducten.

In cosmetica is titaniumdioxide nog steeds toegestaan, zolang het niet in een vorm wordt gebruikt waarbij het ingeademd kan worden (zoals in poeders of sprays). In zonnebrandmiddelen en make-up, wordt het nog steeds als veilig beschouwd.

Titaniumdioxide in zonnebrandcrème

Wanneer fabrikanten titaniumdioxide in zijn eigenlijke vorm gebruiken in een zonnebrandmiddel, dan zou dat uw huid behoorlijk wit maken. Daar hebben de fabrikanten een trucje op bedacht. Ze maken het titaniumdioxide zo klein, dat het nanodeeltjes worden die kleurloos zijn. Het heeft dan niet meer die witmakende eigenschappen, maar beschermt nog wel de huid tegen de zon.

Niet alle merken zonnebrandcrème gebruiken de nanodeeltjes. Er zijn ook natuurlijke zonbeschermingsproducten die het ‘grote’ titaniumdioxide gebruiken, omdat dat wél een natuurlijk ingrediënt is.

Hoe kan ik producten met titaniumdioxide vermijden?

Wetenschappers zijn het er tot nu toe over eens dat titaniumdioxide veilig is voor gebruik op de huid zolang er geen inademingsgevaar is en u het product niet inneemt. Toch zijn er mensen die het ook niet meer vertrouwen voor gebruik op de huid en het daarom liever in hun huidverzorging willen vermijden.

En, verbod of geen verbod: ook met voeding zijn mensen soms extra voorzichtig. Want hoewel het gebruik van titaniumdioxide al verboden is in de productie, zou het kunnen dat er voedingsmiddelen zijn die nog niet over de datum zijn en daarom nog in de winkels mogen liggen.

Wilt u producten zonder titaniumdioxide kiezen? Dan is het belangrijk om de etiketten te checken. In Europa wordt het middel op het etiket aangeduid met de code E171 op voedselverpakkingen. Voor cosmetica staat het vaak vermeld als "titanium dioxide" in de ingrediëntenlijst.

Advies nodig over het gebruik van producten met of zonder titaniumdioxide?

Als u nog vragen heeft of advies wilt over het gebruik van producten met of juist zonder titaniumdioxide, neem dan gerust contact op. Bijvoorbeeld als u wilt weten welk product geschikt vrij is van dit middel. U mag altijd online contact opnemen voor een persoonlijk advies van een gediplomeerd drogist. Dat kan via chat, mail, whatsapp of telefonisch.